| Kaz | Enfo | Ayiti | Litérati | KAPES | Kont | Fowòm | Lyannaj | Pwèm | Plan |
| Accueil | Actualité | Haïti | Bibliographie | CAPES | Contes | Forum | Liens | Poèmes | Sommaire |
19 Fevriye 1976 • • • • 19 Fevriye 2026
Photo E. W. Védrine Creole Project Archives. English • Français • Kreyòl (•) KONFERANS, PREZANTASYON & AWAD (•) CURAÇAO•WRITERS’ CORNER & WORKSHOPS |
-I-
Senkant ane depi m p ap viv Ayiti, men l toujou rete pou mwen Cheri
Mwatye syèk depi Tonton Sam di m byenveni nan peyi fredi
Mwen te byen chèlbè ak yon kostim gri lè m desann Pan Am nan Èpòt Entènasyonal Miyami
Pou lakilbit yo te fè m fè Ayiti, mwen pa ka bliye: toujou gen erè nan batistè,
monte-desann nan Achiv Nasyonal, yon bann sekretè pil sou pil ap fè zong yo,
yon lis non avoka yo sijere w pran pou korije erè yo envante nan non w, teknik pou fè lajan…
Hmm! Pèp Ayisyen, nou pran!
Omwen, yo montre w se moun ou ye nan peyi Blan.
Manman m te kontan retounen Etazini ak de pitit pi piti yo: yon ti gason, yon ti fi-II-
Men gwosè anvlòp jòn radyografi w, tankou yon diplòm etid inivèsitè w dekwoche
Lè yon moun resi jwenn li Ayiti, tout moun konnen w pral pati
Men, gen moun entelijan ki ka li mantalite moun tripòt yo konnen
Mwen sere pa m nan yon kote pou pesonn pa t soupsonnen
Jou m t ap pati pou Etazini, m te gen yon bèl souri, bèl ti kostim gri m sou mwen
Tout timoun ki te konn jwe ak mwen t ap mande m: «kote w prale w byen kostime?»
«Nouyòk!», mwen reponn. O, o, tout sezi! Yo ret bouche be.
«Te kwè yè n t ap jwe». Sezisman! Tout etone.-III-
Tout Ayisyen di yo pral Nouyòk lè y ap vin Etazini
Lè yo fèk ap kite Ayiti, yo pran Nouyòk pou yon peyi
Yo bliye se yon gran vil nan peyi Etazini, kote lemonn reyini
pou pran yon bouche nan Gwo Pòm nan.
Ayiti toujou pot non Manman m nan batistè istwa mondyal mwen
Sò Ayiti ap toujou ret Manman m, kèlkeswa kote m ye
Kòman pou m ta bliye tè kote lonbrik mwen antere?
Mwen toujou rete konekte ak Ayiti.
Wi, memwa vivan m toujou raple m sa, kit mwen an Amerikdinò, Amerikdisid, Amerik Santral, nan Karayib la, an Ewòp…
Ayiti toujou pote non Manman m nan batistè istwa mondyal mwen
Sò Ayiti ap toujou ret Manman m, kèlkeswa kote m ye oubyen sa m ta vin ye.-IV-
Èske m reyèlman kontan paske m pa lakay Manman m fizikman apre senkant an?
Èske yon pitit ka bliye manman k te akouche l, ba l tete, montre l pale?
Èske yon pitit ka bliye manman l, kèlkeswa jan manmzèl vin ye?
Èske yon pitit pa ta reve tout sa ki bon pou manman sa a ki te akouche l?
Èske pitit sa a pa sonje lòt frè ak sè l ki nan mizè, nan esklavay toujou?
Pifò timoun sa yo gen yon sèl rèv: «kite Ayiti, ale nan lòt peyi yon jou!»-V-
Elas! Kilè jou va jou?
Kilè jou va jou lè zòt va di «onè» nan pòt Ayiti, epi pou devlopman reponn «respè»!
Kilè jou va jou pou agrikilti blayi nan tout depatman ak komin Ayiti?
Kilè jou va jou pou Ayiti gen yon prezidan ak vis-prezidan k ap fè onè e respè Ayiti Cheri?-VI-
Kilè jou va jou pou prezidan e vis-prezidan k ap onore e respekte Ayiti?
Kilè jou va jou pou Ayiti kòmanse desantralize dekwa pou l kòmanse devlope tout bon vre?
Kilè jou va jou pou Ayiti kòmanse mache nan modènite, jan n ap wè l plizyè lòt kote?-VII-
Kilè jou va jou pou chak depatman gen yon gouvènè ak vis-gouvènè olye senatè?
Kilè jou va jou pou gen bèl otowout (haywe) ki konekte tout depatman, e tout komin?
Kilè jou va jou pou gen elektrisite chak jou, e aksè entènèt tout kote san kanpe?-VIII-
Kilè jou va jou pou gen lekòl gratis e obligatwa pou tout timoun Ayiti, depi laj senk ane?
Kilè jou va jou pou gen plizyè milyon touris k ap vizite Ayiti chak ane?
Kilè jou va jou pou gen yon Ayiti vèr ak rebwazman tout kote?
Kilè jou va jou pou gen edikasyon pratik nan lekòl tout kote pou elèv aprann plizyè metye?
Kilè jou va jou pou gen yon kanmpous inivèsitè* nan chak depatman pou desantralize Edikasyon Siperyè?
Kilè jou va jou pou kanal fouye nan tout komin pou agrikilti triyonfe?
Kilè jou va jou pou lespwa boujonnen pou tout pitit Sò Ayiti?-IX-
Kilè jou va jou pou lwa pa kontinye ret nan bwa, men pou l aplike kòmsadwa san pwennfèpa dekwa pou lajistis mache?
Kilè jou va jou pou resous natirèl Ayiti ap itilize pou ede l devlope?
Kilè jou va jou pou enpo (taks) yon depatman rete ladan pou devlopman?-X-
Kilè jou va jou pou tout Enstitisyon Leta enfòmatize pou bay sèvis trapde?
Kilè jou va jou pou Ministè Travo Piblik gen yon anèks ak ekipman nan chak komin?
Kilè jou va jou pou lidè ayisyen ranje tout sa k kwochi ou mal pozisyone?
Kilè jou va jou pou salte antere dekwa pou pwòpte kòmanse boujonnen?
Kilè jou va jou pou zòt gen dyare lè yo wè Ayisyen solidarize pou Ayiti avanse?
Kilè? Wi, di m Kilè…! Annatandan, an n kontinye file zegwi chanjman pou n pyese wòb Sò Ayiti.*NÒT
[•] Kanmpous inivèsitè. La a, nou ta refere a yon branch Inivèsite Leta Ayiti pou ta kreye yon brach li nan 10 depatman. Sa pa vle di pou sa ta fèt toudenkou, men sa enpòtan pou ta nan plan l an tèm desantralizasyon Edikasyon Siperyè. Elèv ap ka rete nan depatman l (pou l al nan inivèsite), san l pa ta bezwen vin konble nan Pòtoprens. Menm pwofesè k ap anseye nan kanmpous Pòtopres ap ka anseye tou nan kanmpous lòt depatman (selon orè kou y ap anseye).
[•] Peyi Blan. Ayisyen toujou konsidere Etazini yon peyi blan (domine pa blan nan tout sans). Mantalite sa a toujou rete menm kan prezidan Barack Obama, premye prezidan nwa ki monte sou pouvwa, e Premyè Dam Michelle Obama.
(Ref. Collection / Koleksyon «Kri pou liberasyon : Cry for liberation». © E. W. Védrine. 19 Fevriye 2026 : February 19, 2026). Note: «19 Fevriye 1976 - 19 Fevriye 2026» : February 19, 1976 – February 19, 2026).
*
TÈKS ANEKSE : ANNEXED TEXTS
(•) KONFERANS, PREZANTASYON & AWAD: KONFERANS, PREZANTASYON E AWAD.
(•) ZÈV POWETIK E. W. VÉDRINE POETIC WORKS) [•] BIYOGRAFI OTÈ A (AUTHOR’S BIOGRAPHY). – NOTE: HAITIAN LITERATURE OF DIASPORA: LITERATI AYISYEN DYASPORA: LITERATURA HAITIANA DE LA DIASPORA: LITTÉRATURE HAΪTIENNE DE LA DIASPORA: HAITIANISCHE LITERATUR DER DIASPORA.
(•) Alarive kanal! Alarive yon lòt Ayiti!. (There go canals! Th•
(•) Alfabè pou kiltive pozitivite. (Text and AUDIO). Alphabet for cultivating positivity [•] Alfabeto para cultivar la positividad [•] Alphabet pour cultiver la positivité [•] Alphabet zur Kultivierung von Positivität.
(•) Ayiti, bon konba 2025! • Haiti, good luck in 2025!. (Text and AUDIO).
(•) COLLECTION OF PUBLISHED POEMS. (In periodicals, anthologies and books).
(•) Diskou yon kandida tafyatè. (Speech of a drunkard).
(•) Dezyèm Endepandans • Second Independence • Segunda Independencia.
(•) KANAVAL APK, KPK 2024.
(•) KOZE LANMOU (Volume I, poetry collection).
(•) KOZE LANMOU (Volume II, poetry collection).
(•) Kreyòl se lang ki towo a (poetry) Kreyol is commander-in-chief.
(•) Larezone nan bòl soup chak ane [with version in English, French, Spanish and audio in Haitian Creole].
(•) «POETRY COLLECTION».
(•) Ouvè je w, Ayisyen ! • Open your eyes, Haitians!
(•). POETRY IN HAITIAN CREOLE. 75 p.
(•). Pwoteje enterè Ayiti : Protect Haiti’s interests!
(•). Se kreyòl mwen pale (I speak Creole). Kreyòl Connection. 1997. [Ref. in An Annotated Bibliography on Haitian Creole, a review of publications from colonial times to 2000, pp. 505].
(•). Si m te, m ta... (If I were, I would).
(•) Si w renmen Ayiti … • Si vous aimez Haϊti … • If you love Haiti … • Si amas a Haití … • Si bo ta stima Haiti ….
(•). Tande kri peyizan yo! (Listen to the peasants’ cry), © E. W. Védrine. Ref. in (novel) Sezon Sechrès Ayiti.
(•). The Butios have promised victory. (translation).
(•). «TI POWÈM AYISYEN OKTOSILAB». [Poetry collection -- A collection of short octosyllable poems in Haitian Creole with two stanza and eight syllables per verse and eight lines (total); published in the Tanbou (Haitian cultural magazine in Boston) and also appears in newspapers... Some of the titles include: [•] Pòv k ap mande nan Pòtoprens : Beggars in Port-au-Prince. In Voices of the sun (anthology), Volume I, pp. 274 [•] Peripesi yon ti Pèp Nwa : Hardships of a small Black Nation [In An Annotated Bibliography on Haitian Creole… 2003, pp. 577] [•] Oktosilab pou Alfred Largange : Octosyllable for the late Alfred Largange) [•] Mòtorat : Rat poison. Haïti en Marche. Vol. XI, #2, fev. 1997 [•] Lomeyans pou Mapou : In praise of Jan Mapou, in Haïti en Marche. Vol. XI, #1 [•] Lanmou se yon fri san sezon : Love, a fruit with no season].
(•). 23 POÈMES EN FRANÇAIS ET EN HAÏTIEN: 23 POEMS IN FRENCH AND HAITIAN CREOLE. Titles include: (1) «Afrika oh! Afrika oh!: Afrika! Afrika» (2) «Au bord de l'Océan : Bò Oseyan an» (3) «Ce que tu dois savoir: Sa ou dwe konnen» (4) «Dans la Forêt Noire: Nan Forè Nwa: In the Black Forest: Im Scharzen Wald» (5) «Dans le Parc: Nan Pak la» (6) «Europe et Espagne: Ewòp ak Espay» (7) «Les deux Ponts: Pon Nèf ak Pon Women» (8) «Le voyageur: Vwayajè» (9) «L'enfant et sa mère adoptive: Pitit ak manman adoktif li» (10) «L'existence et la puissance de l'amour : Ekzistans ak puisans lanmou (Kat lèt : Four letters)» (11) «L'Alpha et L'Omega: Premye ak Dènye» (12) «L'Haïtien et le Chinois: Ayisyen ak Chinwa» (13) «L'Haïtien, un metis: Ayisyen, yon metis» (14) «L'Oiseau et le printemps: Zwazo ak prentan (15) «Où se trouve Haïti?: Ki kote Ayiti ye?» (16) «Qui vous êtes: Kisa ou ye?: Quem é você?: Who you are» (17) «Salamanca: Salamank» (18) «Saison rouge: Sezon wouj (19) «Souvenir: Souvni» (20) «Souvenir de Vienne: Souvni k sot Vyèn» (21) «Trente ans emprisonné: Trantan anprizone» (22) «Un temoin: Yon temwen» (23) «Vive les vacances! : Viv vakans!».
ÉCRITS RÉCENTS: EKRI RESAN: RECENT WRITINGS: ESCRITOS RECIENTES: AKTUELLE SCHRIFTEN
(1). CHATTING ON BIBLIOGRAPHIES RELATED TO HAITIAN CREOLE : Kozri sou Koleksyon sou Dokimantasyon sou Kreyòl Ayisyen [•] Discusión sobre las biografías relacionadas con el criollo haitiano [•] Discussion sur les biographies relatives au créole haϊtien [•] Über Bibliografien zum Haitianischen Kreolisch plaudern. [CONFERENCE, moderator Prof. Joseph Marcel GEORGES].
(2). COMPUTERIZING HAITI, AND THE STRATEGY TO DO IT : Enfòmatize Ayiti, e estrateji pou sa fèt [•] Informatizar Haití y la estrategia para hacerlo y la estrategia para hacerlo [•] Informatiser Haϊti et la stratégie pour y parvenir[•] Die Computerisierung Haitis und die Strategie dafür.
(3). DIA DI KUIDO AT HÒFI KÒRSOU (Care & Family Day at Hòfi Kòrsou).
(4). DROUGHT AND ACCESS TO WATER IN HAITI: Sechrès e aksè a dlo an Ayiti : Sequía y acceso al agua en Haití: Sécheresse et accès à l’eau en Haϊti: Dürre und Zugang zu Wasser in Haiti • AUDIO: interview #2 (novel) Sezon sechrès Ayiti). [•] AUDIO: Adaptation of Sezon sechrès Ayiti in the classroom | Odyo adaptasyon (woman) Sezon sechrès Ayiti nan saldeklas. (•). SEZON SECHRÈS AYITI (novel, woman, novela) [•] Questions on the ten (10 chapters): Kesyon sou 10 chapit yo: Preguntes sobre los 10 (diez) capítulos. [Lesson Plan Model for Bilingual education]. A novel in Haitian Creole. [•] Kèk tèm nan Sezon sechrès Ayiti pou disètasyon: Some themes in (the novel) Sezon sechrès Ayiti for essays. Sezon sechrès Ayiti. (2nd. ed.), JEBCA Editions. 224 p. [© The author’s copyright: © Dwa otè a. © Lexical data (for hyper base software for dictionaries): © Done leksikal (pou lojisyèl ipèbaz pou diksyonè: Lexical data for Hyperbase software to write dictionaries). In Papiamento* language, Temporada di sekura na Haiti. [First original Creole version was published in 1994: Soup to Nuts Publishers, Cambridge, MA. 1994. 128 p. This novel has been translated to English by the author, Emmanuel W. Védrine. Résumé en espagnol (resumen en español): Résumé en anglais (English summary). [*Note sur le papiamento : Note on Papiamento].
(5). EDUCATIONAL RESOURCES AND ORIENTATION TRAINING FOR HAITIAN TEACHERS (Summary [•] Rezime [•] Sommaire [•] Resumen [•] Zusammenfassung): Recursos Educativos y Formación de Orientación para los Docentes Haitianos [•] Ressources Éducatives et Formation d’Orientation pour le Enseignants Haϊtiens: Bildungsmaterialien und Orientierungsschulungen für haitianische Lehrer.
(6). ESSAYS’ MODELS TO HELP HAITIAN STUDENTS (HIGH SCHOOL AND UNIVERSITY LEVEL) WITH WRITING: Modèl esè (disètasyon) pou ede Elèv Ayisyen ak ekri: Modelos de ensayos para ayudar a los estudiantes haitianos para ayudar con la escritura [•] Modèles d’essais pour aider les étudiants haïtiens à écrire [•] Aufsatzvorlagen zur Unterstützung haitianischer Studenten beim Schreiben. [See : Wè [•] A look at Higher Education: another step after secondary level [•] Koudèy sou Edikasyon Siperyè Ayiti: yon lòt etap apre nivo segondè].
(7). FIFTY 50 PHRASES RELATED TO CANALS FOR AGRICULTURE IN HAITI: 50 Senkant fraz lye a kanal pou agrikilti Ayiti [•] Cincuenta frases relacionadas con canales para la agricultura en Haití [•] Cinquante phrases liées aux canaux pour l'agriculture en Haïti [•] Fünfzig Ausdrücke im Zusammenhang mit Kanälen für die Landwirtschaft in Haiti.
(8). HAITI AND RESOURCES FOR ITS DEVELOPMENT: Ayiti, e resous pou devlopman l [•] Haití y los recursos para su desarrollo [•] Haïti et les ressources pour son développement [•] Haiti und die Ressourcen für seine Entwicklung. [AUDIO].
(9). HELPING HAITI AND THE HAITIAN DIASPORA WITH LOVE: Ede Ayiti, e dyaspora ayisyen an ak lanmou [•]Ayudar a Haití y a la diáspora haitiana con amor [•] Aider Haïti et la diaspora haïtienne avec amour [•] Haiti und die haitianische Diaspora mit Liebe unterstützen.
(10). HISTORY OF HAITIAN CREOLE FROM COLONIAL TIMES TO 2022 [AUDIO]: Historia del Criollo Haitiano desde la época colonial hasta 2022 [•] Histoire du Créole Haïtien de l'époque coloniale à 2022 [•] Geschichte des Haitianischen Kreols von der Kolonialzeit bis 2022. (published) [•] BIBLIOGRAPHY: An Annotated Bibliography on Haitian Creole: a review of publications from colonial times to 2000 . 700 p. [Research presented at the International Linguistic Conference held in Cayenne, French Guiana (from May 9 – 11. 2003, organized by the Laboratoire des Sciences Sociales IRD de Guyane, «Écrire les langues de la Guyane française» (Writing the Langues of French Guiana). Also presented at the ”17th Annual Haitian Studies Association Conference”, University of Massachusetts-Boston, Oct. 2005].
(11). ONLINE EDUCATIONAL RESOURCES FOR HAITIAN TEACHERS, STUDENTS, SCHOOLS IN HAITI AND IN DIASPORA: Resous Edikasyonèl an liy pou ede Anseyan Ayisyen, Elèv, Lekòl (Summary in: Rezime an [•] Deutsch [•] Español [•] Français [•] Kreyòl [•] Papiamento): Recursos Educativos en Línea para Maestros, Estudiantes y Escuelas Haitianas en Haití y en la Diáspora: Recursos educativos en línea para maestros, estudiantes y escuelas haitianas en Haití y en la diáspora: Ressources éducatives en ligne pour enseignants, étudiants, écoles en Haïti et dans la diaspora: Online-Bildungsressourcen für haitianische Lehrer, Schüler und Schulen in Haiti und in der Diaspora.
(12). REFLECTION ON ACTIVITIES TO GUIDE YOUTH IN HAITI AND IN THE DIASPORA: Refleksyon sou aktivite pou oryante lajenès an Ayiti, e nan diaspora [•] Reflexión sobre actividades para guiar a la juventud en Haití y en la diaspora [•] Réflexion sur les activités pour guider la jeunesse en Haïti et dans la diaspora [•] Reflexion über Aktivitäten zur Orientierung der Jugend in Haiti und in der Diaspora.
(13). SELFISHNESS, A VIRUS DESTROYING THE HAITIAN COMMUNITY: Egoyis, yon viris k ap detwi kominote ayisyen [•] El egoísmo, un virus que destruye a la comunidad haitiana [•] Égoïsme, un virus qui détruit la communauté haïtienne [•] Egoismus, ein Virus, der die haitianische Gemeinschaft zerstört.
(14). SOUP FOR HAITI’S DEVELOPMENT AT ALL LEVELS: Soup pou devlopman Ayiti nan tout nivo [•] Sopa para el desarrollo de Haití en todos los niveles [•]Soupe pour le développement d’Haïti à tous les niveaux [•] Suppe für Haitis Entwicklung auf allen Ebenen. (poetry: powèm: poesia: poème: Gedicht).
(15). STRATEGIES TO DEVELOP ROADS IN HAITI: Estrateji pou devlope wout Ayiti [•] Estrategias para desarrollar carreteras en Haití [•] Stratégies pour développer les routes en Haïti [•] Strategien zur Entwicklung von Straßen in Haiti.
(16). TWENTY IMPORTANT POINTS FOR ASPIRING LEADERS: AUDIO Ven 20 pwen enpòtan pou aspiran lidè [•] vingt points importants pour les aspirants leaders [•] veinte puntos importantes para aspirantes a líderes.
(17). TWENTY POINTS IN OUR RESOLUTION FOR 2023: Ven pwen nan rezolisyon nou pou 2023 [•] Veinte puntos en nuestra resolución para 2023 [•] Vingt points dans notre résolution pour 2023: Zwanzig Punkte in unserem Beschluss für 2023.
(18). TEACHING MATHEMATICS TO HAITIANS IN THE UNITED STATES: Anseye Ayisyen Etazini matematik, e leson patikilye [AUDIO] Enseñando matemáticas a Haitianos en los Estados Unidos [•] Enseigner les mathématiques aux Haïtiens aux États-Unis [•] Mathematikunterricht für Haitianer in den Vereinigten Staaten. An interview with Louis Grégoire (Math professor).
(19). SUBJECTS TO BE DEBATED IN THE HAITIAN MEDIA IN DIASPORA: Sijè pou debat nan Medya Ayisyen nan Dyaspora [•] Temas a debatir en los Medios Haitianos de la Diaspora [•] Sujets à débattre dans les médias haïtiens de la diaspora [•] Themen zur Debatte in den haitianischen Medien der Diaspora.
(20). TWENTY 20 POINTS THAT SHOULD BE IN HAITIANS’ PLAN FOR 2025: Ven Pwen ki dwe nan plan w pou 2025 [•] Veinte puntos que deberían estar en el plan de los Haitianos para 2025 [•] Vingt points qui devraient figurer dans le plan des Haïtiens pour 2025 [•] Zwanzig Punkte, die im Plan der Haitianer für 2025 enthalten sein sollten.
(21). WHAT HAVE YOU DONE ALREADY FOR YOUR COMMUNE IN HAITI OR FOR YOUR COMMUNITY IN DIASPORA? : Kisa w fè deja pou komin ou Ayiti oubyen pou kominote w nan dyaspora? [•] ¿Que ha hecho ya por su comuna en Haití o por su comunidad en diáspora? [•] Qu'avez-vous fait déjà pour votre commune en Haïti ou pour votre communauté en diaspora?
(22). WHAT MOST PEOPLE DON’T KNOW ABOUT HAITI : Sa pifò moun pa konnen de Ayiti : Lo que la mayoría de la gente no sabe sobre Haití [•] Ce que la plupart des gens ne savent pas sur Haïti [•] Was die meisten Menschen über Haiti nicht Wissen.
(23). WISDOM IN THE YEARLY SOUP BOWL [•] Larezone nan bòl soup chak ane [•] Sabiduría en el tazón de sopa anual [•] Sagesse dans le bol de soupe annuelle: Weisheit in der jährlichen Suppenschüssel.
(24). 150 PHRASES TO PREPARE YOU FOR A JOB INTERVIEW (with English, French, Spanish, Haitian Creole version): 150 Fraz ki lye ak entèvyou travay pou ede Ayisyen [including AUDIO] [•] 150 Frases para prepararte para una entrevista de trabajo [•] 150 Phrases pour vous préparer à un entretien d'embauche [•] 150 Redewendungen, die Sie auf ein Vorstellungsgespräch vorbereiten. Audio included (English – Kreyòl).
* * *
Courtoisie : Koutwazi
E. W. Védrine Creole Project, Inc. (1992)
Boston, Massachusetts. USA
*

