| Kaz | Enfo | Ayiti | Litérati | KAPES | Kont | Fowòm | Lyannaj | Pwèm | Plan |
| Accueil | Actualité | Haïti | Bibliographie | CAPES | Contes | Forum | Liens | Poèmes | Sommaire |
|
Bak kréyòl 2008
maké
Épreuve écrite de créole
Parolines, Jo Clémence • ISBN 2-912300-65-7 • PJL Èditions • Guadeloupe. |
![]() |
Priyé
Bondyésennyè, gran mèt,
Pou vou ayen pa rèd, ayen pa enposib,
Kouté sa an ka mandé w:Ba papa on favè pou i pé touvé travay!
Pa on ti gyòb kyoké
Men on travay sèryé.
Pou i pé las, touléjou,
Alé ba lari chenn, ay bwè adan bivèt,
Déviré sou kon bèt,
Maporité Manman é tèrbolizé nou
Konsi i vini fou.Pò ti manman an mwen! Wi i ja sipòté!
An ka priyé-w, Bondyé,
Fè sa ou pé ba li pou i sizé tigout é,
Pozé kò-la enpé, pou i pa oblijé
Toujou ni tèt chajé, toujou ka kalkilé
Pou nou pé sa manjé, pou nou pé abiyé,
Soulyété, byen swannyé, san mandé charité.Épi, sé on madanm!
Sèten i té' é kontan
Tini dotwa soulyé ki pa sousoun-klérant,
Fè chivé, losyonné, maché toujou penpan,
Doubout si pinanhan kon tout madanm, toultan...Sè an mwen, li astè, an ka tranblé ba li
Chakfwa an vwè-y pati, jistan i wouvini!
Ni tèlman chapèdbangn ka drivé an lari!
An pè yo pa fouré-y alabwason, an vis,
Oben fè-y fimé dwòg, pou i pa vin kon zonbi.Pou bèl péyi an-mwen,
Si ou pé détouné tout siklòn an chimen.
Osi tout tranblanntè é tout vyé razmaré
Ki té ké ni lidé
Dékalboré-y ban mwen!Mwenmenm, pou kantan mwen
An pa'a mandé-w ayen.
Souplè, ba moun an mwen
Tousa yo byen bizwen,
Kè an mwen ké kontan;
Si kannari a yo réisi vini plen,
Konm an la èvè yo, an ké trapé adan!Sóti adan «Parolines» a Jo Clémence Editions PLB 2004.
![]()
KONPWANN TÈKS-LA (Compréhension) (10 points)
| 1. | Èspliké tit a tèks-la. | (0,5 pw) |
| 2. | Ba kimoun naratè-la ka priyédyé? Kijan i té ké anvi vwè manman-y? | (0,5 pw) |
| 3. | Ki konpòwtasyon a papa-y ? Ka i ka fè i kon i yé la? | (1 pw) |
| 4. | Ka i ka mandé pou péyi a-y é poukisa? | (1 pw) |
| 5. | Ka i pè pou sè a-y? | (0,5 pw) |
| 6. | Isidan, an péyi an nou, yo ka di «kannari plen, kouvèti trapé»: siwvwè priyè a-y maché ka i ké rékòlté? |
(1 pw) |
| 7. | Ki santiman naratè –la ni pou lantouraj a-y ? Ka i ka fè-w di sa? | (2 pw) |
| 8. | Dèyè priyè a tiboug-la, ba kimoun makè-la ka voyé pawòl-lasa é ki mésaj i vé voyé? |
(2 pw) |
| 9. | Bay sans a «maporité» (110); «doubout si pinanhan« (123); «chapèdbangn» (126) andidan tèks-la. |
(1,5 pw) |
MAKÉ ON TÈKS (EXPRESSION) (10 pwen)
Ki pwoblèm sosyal naratè-la ka mèt déwò lèwvwè i ka priyédyé ba papa-y épi sè a-y?
Parapòt a sa, ka ou pé di asi sosyété Gwadloup alèkilé ? Bay santiman a-w adan on tèks apwochan ven-vennsenk lin.

